медыцына || псіхалогія
гендэрная псіхалогія / ўзроставая псіхалогія / Ваенная псіхалогія і педагогіка / Ўвядзенне ў прафесію «Псіхолаг» / Акмеология
« Предыдушая наступная »

З аб ц і а л ь н а я п с і х а л о г і я г е н д а р а

Сацыяльная псіхалогія - гэта навука, якая вывучае, як грамадства ўплывае на думкі, пачуцці і паводзіны асобнага чалавека. А яе падраздзел - сацыяльная псіхалогія гендэра - займаецца даследаваннем сацыяльных нормаў, абумаўляльных тое, як рэагуюць на палавыя адрозненні асобны чалавек, група або цэлае культурнае супольнасць. Мабыць, што ні ў адной галіне сацыяльнай псіхалогіі ня знойдзецца гэтак яркіх прыкладаў паралізуе сілы канформнасць, немагчымасці адысці ад навязаных грамадствам роляў і уласцівых чалавечаму свядомасці прынцыпаў апрацоўкі інфармацыі.

Канформнасць (Conformity). Тэндэнцыя змяняць свае паводзіны або перакананні ў выніку рэальнага або ўяўнага ціску групы.

Забабон (Prejudice). Неапраўдана негатыўная ўстаноўка па адносінах да пэўнай групе і асобным яе членам.

Дыскрымінацыя (Discrimination). Неапраўдана негатыўнае паводзіны ў адносінах да пэўнай групе і асобным яе членам.

Самапавагу (Self-esteem). Ўсёабдымная адзнака чалавекам самога сябе, або пачуццё ўласнай годнасці.

Гендэрная роля (Gender role). Набор чаканых узораў паводзін (нормаў) для мужчын і жанчын.

Стэрэатып (Stereotype). Меркаванне аб асобасных якасцях групы людзей. Стэрэатыпы могуць быць празмерна абагульненымі, недакладнымі і рэзістэнтнасць да новай інфармацыі.

Сацыяльная псіхалогія гендэра - гэта вельмі шырокае поле для вывучэння установак, забабонаў, дыскрымінацыі, сацыяльнага ўспрымання (social perception) і самаўспрымання (self-perception), самапавагі, ўзнікнення сацыяльных роляў і нормаў.

Сёння сітуацыя склалася так, што практычна любы сацыяльна - псіхалагічны даследаванне гендэру вельмі палітызавана, роля навукі хутчэй складаецца тут не ў вывучэнні свету, а ў прасоўванні прынцыпу раўнапраўя полу.
Зрэшты, гэта заканамерна, бо сацыяльная псіхалогія гендэра шмат у чым супадае з мэтамі фемісцкага руху, хоць апошняе займаецца хутчэй палітычным, эканамічным і сацыяльным раўнапраўем мужчын і жанчын (Hyde, 1991).

Лот адзначыў, што сацыяльная псіхалогія ў любым выпадку перасякаецца з гендэрнымі даследаваннямі, паколькі «вывучаць ўмовы, якія фарміруюць і падтрымліваюць сацыяльнае паводзіны, азначае вывучаць тое, як культура выбудоўвае гендэр» (Lott, 1991, р. 506).

Аднак, вывучаючы стэрэатыпы, забабоны і дыскрымінацыю, сацыяльная псіхалогія аж да канца 60-70-х гадоў практычна ігнаравала гендэрныя адносіны і нават не разглядала жанчын як дыскрымінаваліся сацыяльную групу.

Гендэрныя даследаванні зрушыліся з мёртвай кропкі толькі калі ў навуку прыйшло новае пакаленне - цэлая плеяда натхнёных фемінісцкім рухам жанчын, якія працавалі ў навуковых праграмах па сацыяльнай псіхалогіі для выпускнікоў ВНУ. Яны на ўласным вопыце адчулі, што значыць знаходзіцца на правах меншасці: нават проста атрымаць магчымасць удзелу ў гэтых праграмах і тое каштавала велізарнай працы - бо яны не былі мужчынамі.

Ёсць некалькі падыходаў да апісання сацыяльнай псіхалогіі гендэра. У гэтай кнізе, каб стварыць складную сацыяльна-псіхалагічную карціну гендэра, я выкарыстоўвала канцэпцыі як сацыяльнай псіхалогіі, так і іншых абласцей навукі, напрыклад псіхалогіі развіцця (developmental psyhology).
« Предыдушая наступная »
= Перайсці да зместу падручніка =

З аб ц і а л ь н а я п с і х а л о г і я г е н д а р а